Και η επιστημονική του τεκμηρίωση

Δεν είμαστε λίγοι όσοι νιώθουμε υπερήφανοι για τις ικανότητές μας στο multitasking. Ίσως μάλιστα να συναρτούμε την επιτυχία μας με αυτό. Ωστόσο οι έρευνες αποδεικνύουν ότι θα πρέπει να το αποφεύγουμε γιατί μακροπρόθεσμα μας επηρεάζει αρνητικά. Keep reading for more!

Γράφει ο Τάσος Μπερμπάτης

Είναι μια ακόμα μία μέρα στη δουλειά! Ετοιμάζετε μια επερχόμενη παρουσίαση, ελέγχετε το e-mail σας κάθε λίγα λεπτά, στέλνετε μηνύματα στον καλύτερό σας φίλο, σχεδιάζετε το Σαββατοκύριακο και χαζεύετε τις ειδήσεις στο Facebook – όλα αυτά ενώ παρακολουθείτε το ρολόι και περιμένετε με αγωνία την ώρα του μεσημεριανού γεύματος. Κάνετε πολλαπλές εργασίες και πιθανότατα πιστεύετε ότι τις κάνετε καλά.

Εάν ρωτήσετε τους περισσότερους ανθρώπους, το πιθανότερο είναι ότι θα σας πουν ότι είναι καλοί στο multitasking. Παρ’ όλα αυτά οι έρευνες δείχνουν ότι αυτό δεν ισχύει. Στην πραγματικότητα, το multitasking μπορεί να σας κάνει λιγότερο παραγωγικούς, ακόμα κι αν πιστεύετε ότι ολοκληρώνετε πολλές εργασίες ταυτόχρονα. Σύμφωνα με τον καθηγητή του Στάνφορντ, Κλίφορντ Νας, όσο περισσότερο κάνετε multitasking, τόσο λιγότερο μπορείτε να συγκεντρωθείτε, να μάθετε, ακόμη και να είστε ευγενικοί με τους ανθρώπους γύρω σας.

Πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος

Ο εγκεφαλικός φλοιός χειρίζεται τους «εκτελεστικούς διακόπτες» του εγκεφάλου. Αυτοί οι «διακόπτες», χωρισμένοι σε δύο στάδια, οργανώνουν την επεξεργασία των εργασιών του εγκεφάλου. 

Το πρώτο είναι η «μετατόπιση στόχων». Αυτό συμβαίνει όταν αλλάζετε την εστίασή σας από τη μια διεργασία στην άλλη.

Το δεύτερο στάδιο είναι η «ενεργοποίηση των κανόνων». Αυτό απενεργοποιεί τους κανόνες (δηλαδή πώς ο εγκέφαλος ολοκληρώνει μια δεδομένη εργασία) για την προηγούμενη διεργασία και ενεργοποιεί τους κανόνες για τη νέα διεργασία.

Έτσι, όταν νομίζετε ότι κάνετε multitasking, στην πραγματικότητα αλλάζετε τους στόχους σας και ενεργοποιείτε/απενεργοποιείτε τους αντίστοιχους «διακόπτες» διαδοχικά. Οι «διακόπτες» αυτοί είναι γρήγοροι (δέκατα του δευτερολέπτου), επομένως μπορεί να μην παρατηρήσετε κάποια διαφορά στην ταχύτητα της εργασίας σας, αλλά στο τέλος της ημέρας, αυτές οι μικρές καθυστερήσεις και η απώλεια εστίασης συσσωρεύονται. Έτσι ουσιαστικά αντί να κερδίζετε χρόνο δουλεύοντας παράλληλα σε διαφορετικά πράγματα, συνολικά ο χρόνος που ξοδεύετε είναι περισσότερος από το να ολοκληρώσετε την πρώτη εργασία και μετά να προχωρήσετε στην επόμενη.

Παρακάτω μπορείτε να βρείτε τους λόγους για τους οποίους δεν είστε τόσο καλοί στο multitasking όσο νομίζετε ότι είστε.

Το multitasking κάνει πιο δύσκολο το φιλτράρισμα των πληροφοριών

Έρευνες δείχνουν ότι όσο περισσότερο κάνετε πολλές εργασίες ταυτόχρονα, τόσο λιγότερο ο εγκέφαλός σας είναι σε θέση να φιλτράρει τις πληροφορίες. Όταν συγκρίνουμε τον εγκέφαλο των ανθρώπων που κάνουν multitasking με αυτούς που δεν κάνουν, οι ερευνητές βρήκαν ότι όσοι κάνουν πολλές εργασίες, όχι μόνο δυσκολεύονται να φιλτράρουν άσχετες πληροφορίες, αλλά στην πραγματικότητα χρειάζονται να καταναλώσουν περισσότερη ενέργεια, χρησιμοποιώντας μέρη του εγκεφάλου που δεν είναι απαραίτητα για την εκάστοτε εργασία.

Αντίθετα, όταν εστιάζετε σε ένα πράγμα τη φορά, ο εγκέφαλος είναι σε θέση να χωροθετήσει και να φιλτράρει τα υπόλοιπα, αφήνοντας περισσότερους πόρους του εγκεφάλου σας διαθέσιμους για αυτό που κάνετε στην πραγματικότητα.

Το multitasking σας δυσκολεύει στο να είστε παρατηρητικοί

Το συχνό multitasking μπορεί να αλλάξει τις νευρικές οδούς στον εγκέφαλο. Όταν προσπαθούμε συνεχώς να κάνουμε διαφορετικά πράγματα ταυτόχρονα, είναι ολοένα και πιο δύσκολο για τον εγκέφαλο να διατηρήσει την προσοχή για ακόμη και μικρά χρονικά διαστήματα. Οι μαγνητικές τομογραφίες που λαμβάνονται από άτομα κατά την οδήγηση υποδεικνύουν ότι η προσθήκη μόνο μιας ακόμη δραστηριότητας εκτός από την οδήγηση, μπορεί να μειώσει την ικανότητα του εγκεφάλου να προσέχει τον δρόμο. Για παράδειγμα, όταν οι οδηγοί ακούν άλλα άτομα στο αυτοκίνητο να μιλούν, τα επίπεδα προσοχής των οδηγών στην οδήγηση μειώνονται κατά περίπου 37%.

Το multitasking μειώνει την απόδοσή σας

Η συνεχής εναλλαγή μεταξύ των εργασιών καθιστά τον εγκέφαλο λιγότερο διαθέσιμο για τη συγκεκριμένη εργασία και τελικά μειώνει την απόδοση αντί να βελτιώνει την παραγωγικότητα. Μια έρευνα του Πανεπιστημίου του Λονδίνου έδειξε ότι οι άνθρωποι που κάνουν multitasking ενώ εκτελούν γνωστικές εργασίες παρουσιάζουν σημαντική μείωση στο IQ, παρόμοιες με εκείνες των ατόμων που είχαν καπνίσει μαριχουάνα ή δεν είχαν κοιμηθεί το προηγούμενο βράδυ. Κάτι τόσο απλό, όσο το να γνωρίζετε ότι υπάρχουν μη αναγνωσμένα e-mail στα εισερχόμενά σας, μπορεί να μειώσει το IQ σας κατά 10 βαθμούς.

Η επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων γίνεται ακόμα πιο δύσκολη

Το multitasking εκπαιδεύει τον εγκέφαλό μας να αναζητά την άμεση ικανοποίηση. Η συνεχής εναλλαγή από εργασία σε εργασία, ο έλεγχος του e-mail σας και η κύλιση της ροής σας στο Twitter, δημιουργεί μια συνεχή ανάγκη για ανατροφοδότηση.

Με κάθε e-mail που στέλνετε ή απαντάτε, ο εγκέφαλός σας εκκρίνει ντοπαμίνη – μια από τις ορμόνες του εγκεφάλου που μας κάνει να νιώθουμε όμορφα – που μας ενθαρρύνει δηλαδή να συνεχίσουμε αυτή την ανταποδοτική συμπεριφορά. Αυτό οδηγεί τον εγκέφαλο να αναζητά συνεχώς στιγμιαία ικανοποίηση και καθιστά δύσκολο να διατηρήσει την προσοχή που απαιτείται για να εργαστεί προς την επίτευξη των μακροπρόθεσμων στόχων σας.

Όταν δεν λαμβάνετε τόσο άμεσα την ντοπαμίνη, μπορεί να βαρεθείτε ή να αισθανθείτε άβολα και να εγκαταλείψετε την τρέχουσα εργασία, για να κάνετε άλλες βραχυπρόθεσμες. Ενώ αυτή η διαδικασία προσφέρει την ανταμοιβή στον εγκέφαλο πιο γρήγορα, είναι λιγότερο ανταποδοτική μακροπρόθεσμα. Αυτός ο κύκλος ανατροφοδότησης μπορεί να σας κάνει να νιώθετε ότι καταφέρνετε πολλά σε λιγότερο χρόνο, αλλά στο τέλος της ημέρας θα συνειδητοποιήσετε ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει και στην πραγματικότητα είναι μια εσφαλμένη αντίληψη.

Η συναισθηματική νοημοσύνη μειώνεται

Έρευνες έχουν δείξει ότι το multitasking μειώνει τη συναισθηματική νοημοσύνη και μπορεί στην πραγματικότητα να μας κάνει λιγότερο φιλικούς με τους γύρω μας. Μια μελέτη που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο του Sussex κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα άτομα που χρησιμοποιούσαν πολλές ηλεκτρονικές συσκευές ταυτόχρονα (κινητό τηλέφωνο, υπολογιστής, τηλεόραση κ.λπ.) και που έκαναν συχνότερα πολλαπλές εργασίες ταυτόχρονα, έδειξαν μικρότερη εγκεφαλική δραστηριότητα στον πρόσθιο περιφερικό φλοιό – την περιοχή του εγκεφάλου που κυβερνά ο συναισθηματικός έλεγχος και η ενσυναίσθηση.

Προκαλείται περισσότερο στρες

Σύμφωνα με πολλαπλές μελέτες, οι χρόνιοι multitaskers έχουν αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης, δηλαδή της ορμόνης του στρες. Η κορτιζόλη, όταν βρίσκεται σε φυσιολογικά επίπεδα, μπορεί να είναι χρήσιμη για το σώμα, αλλά όταν τα επίπεδα της είναι πολύ υψηλά, μπορεί να προκαλέσουν αναπαραγωγικά προβλήματα, να αυξήσουν τη φλεγμονή στο σώμα, να αυξήσουν το σάκχαρο στο αίμα, να αποδυναμώσουν το ανοσοποιητικό σύστημα, να αυξήσουν το λίπος στην κοιλιά και να βλάψουν τα μέρη του εγκεφάλου που ελέγχουν την μνήμη. Πολλοί άνθρωποι που κάνουν συχνά multitasking έχουν προβλήματα με την λειτουργική μνήμη, κάτι που μπορεί να δυσκολέψει τη λήψη ορθών αποφάσεων.

Παρακάτω μπορείτε να βρείτε μερικές συμβουλές για την βελτίωση της ικανότητας σας, να επικεντρώνεστε σε μια και μόνο εργασία κάθε φορά.

Εξασκηθείτε στον διαλογισμό ενσυνειδητότητας (mindfulness)

Ο διαλογισμός ενσυνειδητότητας μπορεί να σας βοηθήσει να εκπαιδεύσετε τον εγκέφαλό σας να επιβραδύνει όταν χρειάζεται και να επικεντρώνεται σε αυτό που συμβαίνει στην παρούσα χρονική στιγμή. Αυτό μπορεί να σας κάνει λιγότερο πιθανό να ενδώσετε σε κάτι που ίσως σας αποσπάσει την προσοχή και να βελτιώσετε την ικανότητά σας να διατηρείτε την προσοχή σας σε μια εργασία για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Η συνεχής εναλλαγή μεταξύ των εργασιών, καθιστά τον εγκέφαλο λιγότερο διαθέσιμο για τη συγκεκριμένη εργασία και τελικά μειώνει την αποτελεσματικότητα αντί να βελτιώνει παραγωγικότητα.

Κάνετε συχνά διαλείμματα

Αντί να κάνετε πολλά πράγματα ταυτόχρονα, επικεντρωθείτε σε μία εργασία τη φορά και κάντε συχνά διαλείμματα για να επιτρέψετε στον εγκέφαλό σας να επανέλθει.

Δημιουργήστε μια λίστα υποχρεώσεων

Η δημιουργία μιας λίστας υποχρεώσεων μπορεί να σας βοηθήσει να οργανώσετε και να παρακολουθείτε τις εργασίες που πρέπει να ολοκληρώσετε. Με μια λίστα υποχρεώσεων, μπορείτε να κατηγοριοποιήσετε της εργασίες σας με βάση την σημαντικότητα αντί να προσπαθείτε να εργαστείτε σε πολλές εργασίες ταυτόχρονα. Οι λίστες υποχρεώσεων λειτουργούν επίσης καλά για την επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων. Μπορείτε να χωρίσετε τους στόχους σας σε μικρότερα tasks και να ελέγχετε κάθε εργασία καθώς τελειώνετε, λαμβάνοντας ένα κύμα ντοπαμίνης για την ολοκλήρωση κάθε μικρού βήματος σταδιακά.

Χρησιμοποιήστε χρονόμετρο για την ολοκλήρωση της κάθε εργασίας

Οι προπονητές παραγωγικότητας και διαχείρισης χρόνου συνιστούν να ρυθμίσετε ένα χρονόμετρο για μια καθορισμένη χρονική περίοδο (π.χ. 45 λεπτά) και να μην επιτρέψετε στον εαυτό σας να κάνει τίποτα άλλο εκτός από αυτήν την εργασία μέχρι να τελειώσει ο χρόνος που έχετε ορίσει.

Εξαλείψτε τους περισπασμούς

Όταν προσπαθείτε να ολοκληρώσετε μια εργασία, εξαλείψτε όσο το δυνατόν περισσότερους περισπασμούς για να σας βοηθήσουν να παραμείνετε συγκεντρωμένοι. Κλείστε την τηλεόραση, βάλτε το τηλέφωνό σας σε αθόρυβη λειτουργία και βρείτε έναν ήσυχο χώρο όπου δεν θα σας διακόπτουν.